Kan ChatGPT je beste vriend zijn?
ChatGPT wordt door veel jongeren gebruikt om vragen te stellen. Dat gaat niet alleen over schoolwerk, maar ook over persoonlijke onderwerpen zoals stress, conflicten of onzekerheid. De snelle en altijd beschikbare antwoorden maken chatbots aantrekkelijk. Tegelijk roept dat vragen op over de rol van artificiële intelligentie als gesprekspartner bij emotionele thema’s.
Waarom ChatGPT vaak wordt gebruikt voor persoonlijke vragen
Chatbots reageren onmiddellijk, zonder te onderbreken of te oordelen. Ze tonen geen boosheid en formuleren antwoorden meestal op een begripvolle manier. Dat zorgt voor een gevoel van veiligheid en toegankelijkheid, vooral wanneer gesprekken met andere mensen moeilijk aanvoelen.
Toch verschilt deze vorm van communicatie sterk van menselijk contact. ChatGPT ervaart geen emoties en heeft geen bewustzijn. Het systeem genereert teksten op basis van patronen in grote hoeveelheden data, zonder echte betrokkenheid of begrip.
ChatGPT als gesprekspartner: hoe werkt dat?
Communicatiewetenschapper Margot van der Goot doet onderzoek naar de manier waarop mensen omgaan met chatbots. Volgens haar is ChatGPT geen vriend en geen therapeut. Hoewel antwoorden vaak logisch en empathisch klinken, kunnen ze inhoudelijk onjuist, onvolledig of te simplistisch zijn.
ChatGPT werd ontwikkeld door OpenAI. Het model is ontworpen om interacties aangenaam en vlot te laten verlopen. Daardoor bevestigt het vaak wat de gebruiker zegt. In menselijke relaties is tegenspraak echter een belangrijk onderdeel van communicatie en groei.
lees ook
ChatGPT-gebruik in kaart gebracht: schrijven, zoeken of meedenken?
Mogelijke invloed van ChatGPT op sociale vaardigheden
Regelmatig gebruik van chatbots voor emotionele ondersteuning kan invloed hebben op sociale vaardigheden. In contact met mensen horen ook moeilijke momenten: meningsverschillen, kritiek of tijdelijke onbeschikbaarheid. Die situaties helpen bij het ontwikkelen van empathie, conflicthantering en zelfreflectie.
Van der Goot vergelijkt dit met het gebruik van gps. Sinds navigatiesystemen wijdverspreid zijn, zijn veel mensen minder vaardig geworden in zelf navigeren. Op een vergelijkbare manier kan intensief vertrouwen op chatbots ervoor zorgen dat omgaan met complexe menselijke interacties minder vanzelfsprekend wordt.
Risico’s van ChatGPT als vertrouwenspersoon
Onderzoekers en experts wijzen erop dat intensief gebruik van chatbots risico’s kan meebrengen voor het mentale welzijn. Er zijn internationale voorbeelden bekend van mensen die psychische problemen ontwikkelden na langdurige gesprekken met AI-systemen.
Grote technologiebedrijven zoals Meta en OpenAI zijn op de hoogte van mogelijke negatieve effecten, maar volgens critici ontbreekt het vaak aan duidelijke verantwoordelijkheid en toezicht. Dat maakt voorzichtigheid belangrijk, zeker wanneer het gaat om emotionele ondersteuning.
Wat ChatGPT wel kan betekenen
ChatGPT kan een hulpmiddel zijn om gedachten te ordenen of om gevoelens onder woorden te brengen. In sommige gevallen gebruiken mensen de chatbot als voorbereiding op een gesprek met een vriend, leerkracht of hulpverlener. In die rol kan het ondersteunend zijn, zolang het niet de plaats inneemt van menselijk contact.
ChatGPT is dus geen vervanging voor vriendschap, zorg of therapie. Het blijft een digitaal hulpmiddel met duidelijke beperkingen.
lees ook