Vlaanderen scherpt regels voor thuisonderwijs aan na forse toename
Het aantal kinderen in Vlaanderen dat thuisonderwijs volgt, is de afgelopen vijf jaar bijna verdubbeld. De Vlaamse overheid kondigt strengere regels aan om misbruik en verwaarlozing te voorkomen.
Strengere controles op medewerking, sociale participatie en medische opvolging
Sinds het schooljaar 2019-2020 is het aantal kinderen in thuisonderwijs gestegen van 3.186 naar 5.774 leerlingen. Volgens de Vlaamse onderwijsinspectie zijn de motieven daarvoor uiteenlopend. Ouders kiezen onder meer voor thuisonderwijs omdat zij vinden dat het regulier onderwijs te weinig rekening houdt met leerstoornissen of ontwikkelingsproblemen. Ook pestproblemen, schoolstress en een alternatieve visie op leren spelen een rol.
Door de sterke stijging wil de Vlaamse regering, op initiatief van minister van Onderwijs Zuhal Demir, misbruik vermijden en het toezicht verbeteren. Ouders die niet meewerken aan controles van de onderwijsinspectie riskeren sneller een negatieve evaluatie. Na twee negatieve evaluaties wordt het recht op thuisonderwijs ingetrokken. Het kind moet dan het volgende semester opnieuw ingeschreven worden in een erkende school. Daarnaast zullen zorgwekkende situaties sneller gemeld worden aan het parket of hulpverlening.
Vanaf september geldt ook een verplicht medisch onderzoek op vijf vaste tijdstippen. Ouders die dit weigeren, verliezen onmiddellijk het recht op thuisonderwijs. Daarnaast gaat de inspectie controleren op sociale participatie, zoals deelname aan sport, jeugdbeweging of andere activiteiten met leeftijdsgenoten.
Verklaring ouders wordt verstrengd
Ouders die thuisonderwijs willen geven, moeten vanaf volgend schooljaar een uitgebreidere verklaring ondertekenen. Daarin beloven ze onder andere om voldoende lestijd te voorzien, geschikte leermiddelen te gebruiken en de leerdoelen op te volgen. Thuisonderwijs is niet verplicht gebonden aan de Vlaamse eindtermen, maar leerlingen moeten wel het getuigschrift basisonderwijs behalen via de examencommissie.
Uit cijfers van de inspectie blijkt dat dat niet altijd lukt. In 2020-2021 slaagde ruim 90 procent, in 2022-2023 was dat nog 70 procent. Volgens de onderwijsinspectie wijst de stijging van het aantal thuisleerlingen op een bredere maatschappelijke uitdaging: de nood aan meer passend onderwijs in het reguliere systeem.
De Vereniging voor Huisonderwijzers Vlaanderen benadrukt dat thuisonderwijs meestal goed verloopt. Volgens hen zijn situaties van verwaarlozing uitzonderlijk. Vorig schooljaar kreeg 10 procent van de individuele thuisonderwijzers een negatieve evaluatie voor leerlingen in de basisschoolleeftijd. In het secundair ging het om bijna 15 procent. Bij collectief thuisonderwijs waren er geen negatieve beoordelingen.