Software zelf bouwen, kopen of toch maar SaaS: wat is het voordeligst?
Software kan je zelf bouwen, kopen of huren. SaaS-abonnementen winnen steeds meer aan populariteit, maar is het ook de meest voordelige keuze?
Dit artikel maakt deel uit van een artikelreeks over kostenefficiënt investeren in IT. Elke week tot eind oktober 2025 voegen we wekelijks een nieuw artikel toe. Je kan het huidige overzicht hier terugvinden.
Het SaaS-model (Software as a Service) is vandaag alomtegenwoordig in de IT-sector. Zowel gebruikers als leveranciers zien het als een interessante optie voor het aankopen of verkopen van nieuwe software. De webversies van Google- en Microsoft-applicaties zijn maar enkele bekende voorbeelden die het personeel en/of de leerlingen vandaag misschien al gebruiken.
SaaS heeft de reputatie voordeliger en gebruiksvriendelijker te zijn dan traditionele softwarelicenties, al zijn die laatste ook zeker nog niet verdwenen. Ook zijn er nog steeds moedige IT-teams die hun software zelf bouwen. Is SaaS wel zo voordelig als beweerd wordt? We wegen de voordelen van SaaS af tegenover software zelf bouwen of kopen.
Kunnen wij het maken?
Het stereotiep zegt dat de Belg een baksteen in de maag heeft, dus ook in IT zullen er altijd mensen met bouwkoorts zijn. Software is vaak een buy or build-beslissing: zelf bouwen of iets kant-en-klaar kopen. Wie de kennis én tijd heeft, kan een doe-het-zelf-project overwegen.
Eén foute regel en je kan weer helemaal van nul beginnen en het werk begint pas eens de leerlingen ermee aan de slag gaan.
Het voordeel is dat je een oplossing kan bouwen op maat van je specifieke noden. Een bekwame IT’er zal zich hier zeker mee kunnen uitleven, maar dit kost tijd en middelen. Eén foute regel en je kan weer helemaal van nul beginnen en het werk begint pas eens de leerlingen ermee aan de slag gaan. Dan komen schoonheidsfoutjes snel naar boven.
Voor scholen met een klein intern IT-team is zelf beginnen te bouwen sterk af te raden. Je moet ook niet aan een renovatieproject beginnen als je twee linkerhanden hebt of snel wilt verhuizen. Het zal je simpelweg te veel tijd, geld en overwerkt IT-personeel kosten.
Licentie: wat je koopt, is van jou
Licenties zijn nog steeds een gangbare praktijk in de IT-wereld. De tijd dat je een cd-rom gaat halen in de pc-winkel om de hoek om de nieuwste Microsoft Office-versie te installeren, mag dan al een tijdje voorbij zijn, maar het principe is niet veranderd. Je betaalt één keer voor een softwareproduct en dan installeer je het op eigen hardware.
Dat is dan ook het grootste voordeel van een licentie: wat je koopt, is van jou. Licenties kunnen per individuele gebruiker of voor de volledige school in één keer aangekocht worden, met optioneel onderscheid tussen beheerders en gebruikers. Er gelden natuurlijk altijd wel enkele voorwaarden (heb je de terms & conditions gelezen?). Het intellectuele eigendom blijft bij de vendor en je mag je licentie niet zomaar doorverkopen.
Wat je koopt, is van jou. Dat is het grootste voordeel van een licentie
Bij licenties horen ook enkele verantwoordelijkheden. Zodra je de licentie gekocht hebt, neemt de verkoper zijn handen af. Het installeren van updates is dus jouw verantwoordelijkheid en in de praktijk loopt dit vaak mis. Ook is de instapkost hoger omdat je meteen voor het volledige pakket moet betalen.
Het licentiemodel staat stilaan onder druk in de IT-sector. Vendoren zijn er niet meer zo happig om ‘eeuwige’ licenties uit te delen en duwen klanten liever richting abonnementsformules.
SaaS: software leasen
Dat brengt ons tot bij de derde optie: SaaS. SaaS-software wordt verkocht via abonnementsformules en is via het internet beschikbaar. Je kan SaaS vergelijken met het leasen van een wagen. Je hoeft de wagen niet zelf te kopen en onderhoud zit inbegrepen in het contract, maar na afloop word je wel verwacht de wagen terug te brengen.
Het SaaS-model maakt op deze manier de aankoop van software laagdrempelig. Partijen zoals Microsoft en Google bieden toegewijde formules voor scholen aan. Verder hoef je je over weinig zorgen te maken: de leverancier neemt de verantwoordelijkheid op zich dat de software werkt. Omdat de software via het internet beschikbaar is, kunnen leerlingen thuis eenvoudig verder werken na de schooluren.
Toch zijn er ook bij SaaS enkele valkuilen. De instapprijs mag dan lager liggen, maar op termijn kan de maandelijkse abonnementskost hoger oplopen dan de kost van een eenmalige licentie. Ook bestaan er terechte zorgen over privacy en beveiliging.
Bij SaaS kan de instapprijs lager liggen, maar op termijn kan de maandelijkse abonnementskost hoger oplopen dan de kost van een eenmalige licentie.
Om SaaS-diensten te kunnen gebruiken, dien je data te delen met de provider. Die staat deels in voor beveiliging, maar als gebruiker draag je gedeelde verantwoordelijkheid. Bovendien durven providers je de overstap naar een concurrerende dienst wel eens te belemmeren.
Wat met opensource?
Ben je liever niet afhankelijk van een vendor, dan is opensource software nog een vierde alternatief. Opensource verschilt van software- en SaaS-licenties omdat de licentiehouder de code vrij ter beschikking stelt. Iedereen die wil, kan de code inkijken en er zelfs actief aan bijdragen. Linux is bijvoorbeeld het opensource alternatief voor Windows.
Wederom zijn er argumenten voor en tegen. De instapkosten van opensource zijn over het algemeen laag omdat de code vrij ter beschikking is, al klopt het ook niet dat opensource per definitie gratis is. Opensource software biedt meer vrijheid om een software naar je hand te zetten. Je kan zelf sleutelen, zonder vanaf een lege codeerterminal te moeten starten.
Dat is evengoed ook een nadeel van opensource. Er is geen roadmap uitgetekend die je vertelt welke functies wanneer zullen worden toegevoegd. Het gebeurt regelmatig dat software start in opensource, maar achter een licentie of SaaS-abonnement verdwijnt eens het gebruik toeneemt. Opensource is over het algemeen ook net iets complexer om mee aan de slag te gaan dan kant-en-klare software. De punten voor informatica zullen een stuk lager liggen als je leerlingen met Linux laat werken.
Over de veiligheid van opensource bestaan tegenstrijdige meningen. De ene vindt het net veiliger omdat ‘veel ogen’ naar de code kijken, de andere zegt dat het net moeilijker om de kwaliteit te beoordelen.
Over de veiligheid van opensource bestaan tegenstrijdige meningen.
Er is geen ‘perfecte’ oplossing voor software. De instapdrempel ligt het laagst bij SaaS, maar het gevaar is dat je vast komt te zitten in het ecosysteem van de leverancier. Zelf bouwen kan je dan weer veel tijd en stress kosten. Software kopen lijkt de gulden middenweg, maar denk goed na over wat je koopt. Wat voor je school het meest voordelig is, hangt af van hoeveel tijd en middelen je hebt, en je bereidheid om de controle uit handen te geven.
Dit is een redactionele bijdrage geschreven in samenwerking met Telenet. Voor meer informatie kan je hier terecht. Dit artikel is onderdeel van een artikelreeks rond kostenefficiënt investeren in IT op school. Je vindt eerder verschenen artikelen hier.